Türkiye, uzay teknolojilerinde hızla ilerleyerek dünya sahnesinde önemli bir konuma yükseldi. Şu anda uzayda aktif olarak çalışan 10 uydusuyla iletişim, gözlem ve veri toplama alanlarında kritik roller üstlenen Türkiye, bu başarıyla sadece 11 ülkeden biri haline geldi. Yerli üretim oranı yüzde 80’i aşan TÜRKSAT 6A’nın devreye girmesiyle toplam uydu sayısı 10’a ulaşan ülke, nüfus kapsama alanını 5 milyardan fazla insana genişletti. Bu haberimizde, Türkiye’nin uzaydaki uydu varlığını, tarihçesini, aktif uyduları ve gelecek planlarını detaylı bir şekilde ele alıyoruz.
Türkiye’nin Uzay Serüveninin Kısa Tarihçesi
Türkiye’nin uzay macerası 1990’larda başladı. İlk iletişim uydusu TÜRKSAT 1B, 1994 yılında fırlatıldı ve bu, ülkenin uzay teknolojilerine girişini simgeledi. Ardından TÜRKSAT 1C (1996), TÜRKSAT 2A (2001) gibi uydular geldi. 2000’lerde yerli katkı artmaya başladı; BİLSAT-1 (2003) gibi gözlem uyduları TÜBİTAK öncülüğünde geliştirildi. 2010’larda ise RASAT (2011), GÖKTÜRK-2 (2012) ve GÖKTÜRK-1 (2016) gibi projelerle Türkiye, yerli tasarım ve üretimde önemli adımlar attı.
2020’lerde ivme kazanan program, TÜRKSAT 5A (2021), TÜRKSAT 5B (2021) ve TÜRKSAT 6A (2024) gibi yeni nesil iletişim uydularıyla güçlendi. Özellikle TÜRKSAT 6A, tamamen yerli imkanlarla üretilen ilk iletişim uydusu olarak tarihe geçti ve Türkiye’yi kendi uydusunu tasarlayıp üreten nadir ülkeler arasına soktu.
2023’te fırlatılan İMECE ise sub-metre çözünürlüklü ilk yerli gözlem uydusu oldu. 2025’te ise Fergani FGN-100-d1 gibi yeni projelerle filo genişledi. Bu süreçte, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve TÜBİTAK gibi kurumlar öncü rol oynadı. Bütçe de arttı: 2025’te 140 milyon dolar olan uzay harcamaları, 2026’da 209 milyon dolara yükseldi.
Ayrıca, özel sektörün katkısı büyüdü; Plan-S gibi şirketler IoT tabanlı küçük uydularla (cubesat) uluslararası arenada boy gösterdi.
Aktif Uydular: 10 Ana Uyduyla Güçlü Bir Filo
Türkiye’nin uzaydaki aktif uyduları, iletişim ve gözlem ağırlıklı olmak üzere iki ana kategoride toplanıyor. İşte detaylı liste (durum Ocak 2026 itibarıyla):
İletişim Uyduları (6 Adet)
Bu uydular, TÜRKSAT tarafından işletiliyor ve televizyon yayıncılığı, internet erişimi ve veri iletimi sağlıyor. Hizmet ömürleri 15-35 yıl arasında değişiyor.
TÜRKSAT 3A (2008): En eski aktif iletişim uydusu, Avrupa, Orta Doğu ve Afrika’yı kapsıyor.
TÜRKSAT 4A (2014): Yüksek kapasiteli yayınlar için kullanılıyor.
TÜRKSAT 4B (2015): Asya ve Afrika bölgelerine odaklanıyor.
TÜRKSAT 5A (2021): 3,5 milyar kişiye ulaşan kapsama alanıyla kritik rol oynuyor.
TÜRKSAT 5B (2021): Yüksek hızlı veri iletişimi için tasarlandı, Kızıldeniz ve Basra Körfezi’ni kapsıyor.
TÜRKSAT 6A (2024): Yerli üretim, 4,250 kg ağırlığında. Hindistan, Tayland ve Endonezya’yı kapsama ekleyerek toplam erişimi 5 milyara çıkardı.
Gözlem, Keşif ve GPS Uyduları (4 Adet)
Askeri ve sivil amaçlı gözlem uyduları, yüksek çözünürlüklü görüntüleme yapıyor. TÜBİTAK ve Türk Havacılık Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştiriliyor.
GÖKTÜRK-2 (2012): Yerli tasarım, afet yönetimi ve haritalama için kullanılıyor.
GÖKTÜRK-1 (2016): Askeri gözlem odaklı, 1,060 kg ağırlığında.
İMECE (2023): Sub-metre çözünürlükte görüntüleme, yerli optik sistemlerle donatıldı.
ULUĞBEY Projesi: Milli GPS uydusu projesi
Bu 10 uydu, Türkiye’nin uzaydaki toplam varlığını temsil ediyor. Ayrıca, üniversiteler ve özel şirketler tarafından geliştirilen 20’den fazla küçük cubesat (örneğin Plan-S Connecta serisi, ITUpSAT1) de aktif ancak bunlar genellikle eğitim, IoT ve test amaçlı.
Bu küçük uydular, Türkiye’nin uzay ekosistemini zenginleştiriyor ve toplam yörünge nesnesi sayısını artırıyor.
