Avrupa savunma sanayi tarihinin en iddialı projelerinden biri olması beklenen FCAS, yıllar süren anlaşmazlıkların ardından resmen sonra erdi. Fransa, Almanya ve İspanya’nın ortaklaşa geliştirmeyi planladığı 6’ncı nesil savaş uçağı programı, taraflar arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle rafa kaldırıldı. 2017 yılında Avrupa’nın hava gücünü geleceğe taşımak amacıyla başlatılan FCAS projesi, yalnızca yeni bir savaş uçağını değil; insansız hava araçlarını, sensör ağlarını ve dijital savaş yönetim sistemlerini kapsayan kapsamlı bir ekosistem olarak tasarlanmıştı. Programın merkezinde ise 2040’lı yıllarda hizmete girmesi planlanan yeni nesil savaş uçağı bulunuyordu.
Airbus ve Dassault Anlaşamadı
Projenin çöküşünde en büyük etken, Fransa’nın Dassault Aviation şirketi ile Almanya ve İspanya’yı temsil eden Airbus arasında yaşanan liderlik ve teknoloji paylaşımı krizleri oldu. Taraflar; fikri mülkiyet hakları, üretim sorumlulukları ve program yönetimi konusunda ortak bir zeminde anlaşamadı.
Fransız tarafı savaş uçağının geliştirilmesinde tam liderlik talep ederken, Airbus ise daha dengeli bir ortaklık modeli istedi. Aylar süren görüşmelere rağmen uzlaşma sağlanamayınca Avrupa’nın en büyük savunma projelerinden biri çıkmaza girdi.
İhtiyaçlar Farklılaştı
Şirketler arasındaki anlaşmazlıkların yanı sıra, projeye katılan ülkelerin askeri ihtiyaçları da birbirinden farklıydı. Fransa; nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemilerinden operasyon yapabilen bir platform talep ederken, Almanya bu kabiliyetleri öncelikli görmedi. Bu durum ortak bir tasarım üzerinde anlaşmayı daha da zorlaştırdı.
Avrupa Savunması İçin Büyük Darbe
Yaklaşık 100 milyar euro büyüklüğe ulaşması beklenen FCAS, Avrupa Birliği’nin savunma alanındaki bağımsızlık hedeflerinin sembollerinden biri olarak görülüyordu. Projenin sona ermesi, özellikle son yıllarda artan güvenlik tehditleri karşısında Avrupa’nın ortak hareket etme kabiliyetine yönelik soru işaretlerini arttırdı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un son dönemde projeyi kurtarmak için çeşitli girişimlerde bulunduğu ancak tarafların pozisyonlarını değiştirmemesi nedeniyle sonuç alınamadığı belirtildi.
Alt Projeler Devam Edecek
Her ne kadar yeni nesil savaş uçağı geliştirme programı iptal edilmiş olsa da FCAS çatısı altında yürütülen bazı alt projelerin devam edeceği ifade ediliyor. Özellikle savaş uçakları, İHA’lar, sensörler ve diğer platformlar arasında veri paylaşımını sağlayacak olan “Combat Cloud” sisteminin geliştirilmesinin sürdürülmesi planlanıyor.
Gözler Şimdi GCAP Programında
FCAS’ın çöküşüyle birlikte dikkatler; Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen rakip 6’ncı nesil savaş uçağı programı GCAP’a çevrildi. Savunma çevrelerinde, Avrupa’nın gelecek nesil hava muharebe kabiliyetlerinde oluşan boşluğun önemli ölçüde GCAP tarafından doldurulabileceği değerlendiriliyor.
FCAS’ın sona ermesi, Avrupa savunma sanayisinde son yılların en büyük kırılmalarından biri olarak kayıtlara geçerken; kıtanın ortak savaş uçağı geliştirme hayali de şimdilik başka bir bahara kaldı.
Avrupa’nın Yaşadığı Kriz Türkiye’nin Prestijini Artıracak
Avrupa savunma sanayii FCAS krizinin yarattığı belirsizlikle mücadele ederken, Türkiye ise hava gücü projelerinde istikrarlı ilerleyişini sürdürüyor.
Bir yandan Milli Muharip Uçak KAAN’ın seri üretim sürecine hazırlanılırken, diğer yandan insansız savaş uçağı KIZILELMA ve jet eğitim/uçak dönüşüm platformu HÜRJET için uluslararası pazarlama faaliyetleri hız kesmeden devam ediyor. Yapılması planlanan teslimatlarla birlikte Türkiye’nin küresel savunma pazarındaki etkisi daha da artacak.
