Türk savunma sanayiinin son yıllarda yakaladığı ivme, yalnızca ihracat rakamlarında değil, yurt dışındaki nitelikli Türk insan kaynağının tercihlerinde de karşılık bulmaya başladı. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından Millî Yetkinlik Hamlesi kapsamında Almanya’nın Münih ve Stuttgart şehirlerinde düzenlenen Teknoloji ve Yetkinlik Buluşmaları, Avrupa’da eğitim gören ve dünyanın önde gelen şirketlerinde çalışan Türk mühendisleri Türk savunma sanayiinin temsilcileriyle bir araya getirdi.
Etkinlikte ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, STM, TEI, SSTEK, Teknopark İstanbul, HEAŞ, TR Uçuşa Uygunluk, TEITECH ve Alp Havacılık gibi kuruluşların üst düzey yöneticileri, genç mühendislerle birebir görüştü. Katılımcılar staj programları, aday mühendislik uygulamaları ve kariyer olanakları hakkında doğrudan bilgi alma fırsatı buldu.
Tasarımdan Sahaya Kadar Görebilmek
Buluşmada öne çıkan en dikkat çekici hikâyelerden biri, Türkiye’ye dönüş kararını çoktan vermiş mühendislerin deneyimleri oldu. İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak Mühendisliği mezunu Hasan Karaali, bu isimlerden biri. Karaali, 2021’in sonunda İngiltere’de bir savunma ve havacılık şirketinin burslu ortak doktora programına kabul edilmiş, burada hem sanayide çalışmış hem de doktorasını tamamlamıştı. Yapay zekâ temelli, veriye dayalı modeller üzerine çalışan Karaali, bu birikimini hava araçlarının geometrisini belirleyen çok disiplinli tasarım optimizasyonu alanında kullanıyor.
Karaali, yurt dışına kendini geliştirmek amacıyla gittiğini ancak zamanla daha çok çalıştığı şirkete katkı sunan taraf olduğunu fark ettiğini anlatıyor. Doktorasını bitirdikten sonra Kasım 2025’te ROKETSAN’a katılan Karaali, yaklaşık bir yıldır şirkette lider mühendis olarak görev yapıyor.
Karaali’ye göre Türkiye’deki savunma ekosistemini Avrupa’dan ayıran en önemli fark, hız. Ar-Ge süreçlerinin kısa sürede tamamlanıp prototipe dönüştürülmesi ve ardından hızla seri üretime geçilmesi, bir mühendisin kendi tasarımını üretim, entegrasyon ve test atışlarından seri üretime kadar her aşamada takip edebilmesine imkân tanıyor. Karaali, bu sürecin mühendislere çok yüksek bir mesleki tatmin sağladığını vurguluyor. Geliştirilen ürünlerin zaman zaman savaş doktrinlerini dahi etkileyebildiğini belirten Karaali, her başarılı test ve her teslimatın ülkenin caydırıcılığına katkı sunduğunu görmenin ayrı bir manevi huzur verdiğini ifade ediyor.
Avrupa’da lisansüstü eğitim alan gençlere de seslenen Karaali, Türkiye’de dünyada çok az ülkenin geliştirebildiği sistemler üzerinde çalışıldığını, dönenlerin teknolojiden geri kalma endişesi taşımaması gerektiğini söylüyor. Daha gelişmiş sistemler için daha fazla insana ihtiyaç duyulduğunu belirten Karaali, Türkiye’ye dönenleri olumlu bir çalışma ortamının beklediğini dile getiriyor.
Aile Kararıyla Türkiye
Almanya doğumlu Emrullah Akgül ise HAVELSAN’da lider yazılım mühendisi olarak çalışıyor. Almanya’da yaşarken Türkiye’deki gelişmeleri sosyal medya ve Türk televizyon kanalları üzerinden yakından izlediğini anlatan Akgül, iki ülkenin gidişatını karşılaştırdıktan sonra aile olarak Türkiye’ye yerleşme kararı aldıklarını belirtiyor.
Akgül, kararında maddi beklentilerin yanı sıra manevi değerlerin de belirleyici olduğunu ifade ediyor. Uyum sürecinin eşi için biraz daha uzun sürdüğünü, ancak iki yılın ardından eşinin de Türkiye’de kalmaya karar verdiğini aktarıyor. Akgül’e göre ASELSAN gibi dünyanın en büyük savunma şirketleri arasına giren kuruluşlar sayesinde, Almanya’daki iş standartları ve teknolojik altyapının benzerleri artık Türkiye’de de bulunabiliyor. Türk kimliğine sahip çıkmak isteyenler için Almanya’daki yaşamın belirli bir noktadan sonra zorlaşabildiğini dile getiren Akgül, kendisinin de aday mühendis programı aracılığıyla HAVELSAN’a geçtiğini hatırlatarak gençlere bu tür programları değerlendirmelerini öneriyor.
Geleceğin Savaşında Yazılımın Ağırlığı
Münih Teknik Üniversitesi mezunu Yasin Meral, dört yıldır BMW’de yazılım mühendisi olarak çalışıyor. Etkinlikten üniversite arkadaşları sayesinde haberdar olan Meral, ROKETSAN, HAVELSAN, ASELSAN, TUSAŞ ve STM yetkilileriyle görüştü. İnternette bilgi bulmanın mümkün olduğunu ancak şirket temsilcileriyle yüz yüze görüşüp soru sorabilmenin çok daha değerli olduğunu belirten Meral, Türk savunma sanayiinde yazılımcı olarak çalışmayı hedeflediğini söylüyor.
Yapay zekânın gelişimiyle birlikte savaş tekniklerinin ve kullanılan sistemlerin köklü biçimde değişeceğini öngören Meral, algoritmaların ve otonom sistemlerin ön plana çıkacağı bir dönemde yazılımın öneminin katlanarak artacağını düşünüyor. Özellikle dronlar ve havacılık alanına ilgi duyan Meral, yurt dışındaki gençlere çekinmeden bu fırsatları denemelerini tavsiye ediyor.
KAAN’ı Görmenin Heyecanı
Almanya’da doğan 24 yaşındaki Emre Yılık, otomasyon mühendisliği eğitiminin ardından dijital bilimler mühendisliği alanında yüksek lisansını tamamladı ve şu anda Almanya’nın en büyük sağlık sigortası şirketinin yapay zekâ biriminde çalışıyor. Yılık, TUSAŞ’ın Ankara Kahramankazan’daki tesislerinde bir aylık staj yaptığını ve orada üretilen uçakları yakından görme fırsatı bulduğunu anlatıyor. En çok etkilendiği platformun millî muharip uçak KAAN olduğunu belirten Yılık, “Onu görünce çok duygulandım” diyor.
Buluşmada neredeyse tüm şirketlerin temsilcileriyle görüşen Yılık, iyi bir teklif alması halinde Türkiye’ye dönmeyi memnuniyetle kabul edeceğini ifade ediyor. Yalnızca TUSAŞ’ı değil, diğer savunma şirketlerini de değerlendirdiğini belirten Yılık, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’nın (YTB) her yıl sunduğu staj imkânlarının hem deneyim hem de çevre edinmek için önemli bir fırsat olduğunu vurguluyor.
Staj Programları Köprü Görevi Görüyor
Etkinlikte dikkat çeken bir diğer nokta, daha önce Türkiye’de staj yapmış gençlerin bu deneyimi kariyer adımlarına dönüştürmeye başlaması oldu. Almanya’da doğup büyüyen ve dijital işletme mühendisliği yüksek lisansı yaparken İsviçre’de bir firmada çalışan Hatun Nur Karaca, iki yıl önce HAVELSAN’da staj yapmış ve bu sayede kurduğu bağlantılarla bu tür etkinliklerden haberdar olmaya başlamış. Buluşmada HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ yetkilileriyle görüşen Karaca, gelecekteki kariyer imkânlarını değerlendirdiklerini ve iki yıl önce attığı adımların amacının da tam olarak bu olduğunu belirtiyor.
Almanya’da bilgisayar mühendisliği okuyan ve bitirme tezini hazırlayan Zülal Zübeyde Özdemir ise HAVELSAN’ın siber güvenlik biriminde staj yaptı. Türk savunma sanayiinden uygun bir teklif gelmesi halinde bunu değerlendireceğini söyleyen Özdemir, Türkiye’de çalışmayı düşünen gençlerin ilk olarak staj programlarına başvurmasını, çalışma ortamını yerinde gördükten sonra karar vermesini öneriyor.
Münih ve Stuttgart’taki buluşmalar, uzun yıllar boyunca nitelikli insan gücünü yurt dışına kaptıran Türkiye için farklı bir tabloya işaret ediyor. Büyük ölçekli millî projeler, hızlı ürün geliştirme döngüleri ve sahada etkisi görülen teknolojiler, Avrupa’daki Türk mühendisler için güçlü bir cazibe merkezi oluşturuyor. Staj ve aday mühendis programlarıyla kurulan köprüler ise bu ilginin somut istihdama dönüşmesini kolaylaştırıyor.
Uzmanlar, küresel deneyime sahip mühendislerin Türk savunma sanayiine kazandırılmasının, özellikle yapay zekâ, otonom sistemler ve yazılım gibi geleceğin muharebe sahasını şekillendirecek alanlarda Türkiye’nin rekabet gücünü önemli ölçüde artıracağını değerlendiriyor.
