ASELSAN

Savunma Sanayiinde Yerliliğin Kalıcı Olması İçin Tedarikçilerin Parça Üreticisinden Teknoloji Ortağına Dönüşmesi Gerekiyor

Savunma Sanayiinde Yerliliğin Kalıcı Olması İçin Tedarikçilerin Parça Üreticisinden Teknoloji Ortağına Dönüşmesi Gerekiyor

Türk savunma sanayii, son yıllarda KAAN, KIZILELMA ve SİPER gibi büyük projelerle dünya gündemine taşınırken, bu başarının arka planında çoğu zaman göz ardı edilen kritik bir halka bulunuyor. Ana yüklenici firmaların ürettiği platformlar, yüzlerce yerli tedarikçinin sağladığı parça, alt sistem ve bileşenlerle hayat buluyor. Uzmanlar, Türkiye’nin savunma sanayiinde kalıcı bir yerlilik elde edebilmesi için bu tedarikçilerin yalnızca üretim yapan firmalar olmaktan çıkıp gerçek birer teknoloji ortağına dönüşmesi gerektiğini vurguluyor.

Kritik Bileşenlerdeki Bağımlılık Ciddi Risk Taşıyor

Bir savunma platformunun yerli olarak tasarlanması ve üretilmesi, onu oluşturan tüm bileşenlerin de yerli olduğu anlamına gelmiyor. Kritik alt sistemlerde ve bileşenlerde yabancı kaynaklara bağımlılığın devam etmesi, üretim sürekliliği açısından önemli riskler barındırıyor.

İhracat kısıtlamaları, ambargolar ve küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar, yurt dışından temin edilen tek bir parçanın bile bütün bir üretim hattını durdurabilmesine yol açabiliyor. Türkiye, geçmişte yaşadığı ambargo deneyimleri nedeniyle bu riskin ne kadar gerçek olduğunu yakından biliyor. Bu nedenle uzmanlar, yerliliğin yalnızca nihai ürün düzeyinde değil, tedarik zincirinin derinliklerinde de sağlanması gerektiğinin altını çiziyor.

Sadece Parça Üretmek Yetmiyor

Uzmanlara göre yüksek bir yerlilik oranına ulaşmanın yolu, tedarikçilerin yalnızca kendilerine verilen çizimlere göre parça üretmesinden geçmiyor. Gerçek anlamda yerli bir tedarik zinciri, yazılımdan sertifikasyona kadar uzanan geniş bir mühendislik birikimini gerektiriyor.

Tasarım yapabilen, ürününü test edebilen, gerekli sertifikasyon süreçlerini yönetebilen ve yeni ihtiyaçlara göre çözüm geliştirebilen tedarikçiler, ana yüklenicilerin yalnızca alt yüklenicisi değil, aynı zamanda teknoloji ortağı haline geliyor. Bu dönüşüm gerçekleşmeden kalıcı bir yerlilikten söz etmenin mümkün olmadığı belirtiliyor.

ASELSAN’ın Tedarikçi Geliştirme Programı Sonuç Verdi

Bu alandaki en somut örneklerden biri ASELSAN’ın tedarikçi geliştirme çalışmaları. Şirketin 2025 Entegre Sürdürülebilirlik Raporu’na göre ASELSAN, 18 firmayı Tedarikçi Geliştirme Programı kapsamına aldı. Program sonucunda tedarikçi performansında yüzde 25, ekosistem genelinde ise yüzde 10’luk bir iyileşme sağlandı.

ASELSAN’ın millileştirme çalışmaları da dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. Şirket, 2018’den bu yana toplam 982 ürünü millileştirirken, yalnızca 2025 yılında millileştirilen ürün sayısı 103’e ulaştı. Daha önce yurt dışından temin edilen bu ürünlerin yerli imkânlarla üretilmesi, hem maliyetleri düşürüyor hem de tedarik güvenliğini artırıyor.

Roketsan’ın Stratejik İş Ortağı Ağı Büyüyor

Roketsan da tedarik zincirini güçlendirmeye yönelik önemli adımlar atıyor. Şirket, 1 Nisan 2026’da Ankara’da düzenlediği zirvede 350’yi aşkın firmayla bir araya geldi. Roketsan’ın stratejik iş ortağı sayısı 2024’te 88 iken 2026’da 106’ya yükseldi.

İş ortakları üzerinden gerçekleştirilen tedarikin değeri de hızla arttı. 2024 yılında 665 milyon dolar olan bu rakam, 2025 yılında 1 milyar dolar seviyesine yaklaştı. Bu artış, Roketsan’ın büyüyen sipariş hacminin önemli bir bölümünün yerli tedarikçiler aracılığıyla karşılandığını gösteriyor.

KOBİ’ler Tasarım Yetkinliği Kazanıyor

Uzmanlar, savunma sanayiindeki küçük ve orta ölçekli işletmelerin dönüşümünde birkaç temel unsurun belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. Bunların başında makine ve teknoloji yatırımları, uzun vadeli finansman imkânları, ana yüklenicilerle ortak Ar-Ge çalışmaları ve teknik eğitim programları geliyor.

Bu destekleri alan KOBİ’lerin, yalnızca üretim yapan firmalar olmaktan çıkarak kendi tasarımını yapabilen ve mühendislik çözümleri sunabilen şirketlere dönüştüğü görülüyor. Bu dönüşüm, hem firmaların rekabet gücünü artırıyor hem de savunma sanayiinin genel teknolojik kapasitesini yükseltiyor.

Başarı Ölçütü Sadece Yerlilik Oranı Değil

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer önemli nokta, tedarikçi ağının başarısının yalnızca yerlilik oranıyla ölçülmemesi gerektiği. Bir ürünün yerli olması tek başına yeterli görülmüyor. Teslimat süresi, ürün kalitesi, birim maliyet ve ihracata sağladığı katkı da tedarikçi ağının başarısını belirleyen kritik kriterler arasında yer alıyor.

Yerli bir ürünün yabancı muadilinden daha pahalı, daha geç teslim edilen ya da daha düşük kaliteli olması, uzun vadede sürdürülebilir bir yerlilik sağlamıyor. Bu nedenle tedarikçilerin rekabetçi bir yapıya kavuşması, en az yerlilik kadar önemli bir hedef olarak görülüyor.

Büyüyen Siparişler Tedarik Zincirine Yük Getiriyor

Türk savunma sanayiinin hızla büyüyen sipariş hacmi, tedarikçi ağının güçlendirilmesini daha da önemli hale getiriyor. ASELSAN’ın 2026 yılı sipariş hacminin 5 milyar doları aştığı ve bekleyen sipariş tutarının 30 milyar dolara yaklaştığı açıklanırken, Roketsan’ın siparişleri de 6 milyar doların üzerine çıktı.

Bu kadar büyük bir sipariş hacminin zamanında ve kaliteli şekilde karşılanabilmesi, ana yüklenicilerin arkasındaki tedarikçi ağının kapasitesine doğrudan bağlı. Tedarik zincirindeki herhangi bir darboğaz, teslimat takvimlerinin aksamasına ve ihracat fırsatlarının kaçırılmasına yol açabiliyor.

Rekabet Gücünün Arka Planı Tedarikçi Ağı

Uzmanlar, Türkiye’nin savunma sanayiindeki uluslararası rekabet gücünün büyük ölçüde arkasındaki yerli tedarikçi ağının derinliğine bağlı olduğunu vurguluyor. KOBİ’lerin teknoloji geliştiren ortaklara dönüşmesi ve kritik bileşenlerde dışa bağımlılığın kırılması, sektörün önümüzdeki dönemdeki büyümesinin belirleyici dinamikleri olarak öne çıkıyor.

Bu dönüşümün başarıyla tamamlanması halinde Türk savunma sanayii, yalnızca platform düzeyinde değil, tedarik zincirinin her halkasında yerli ve rekabetçi bir yapıya kavuşarak küresel pazarda konumunu çok daha sağlam bir zemine oturtabilecek.

YAZAR

Savunma Hattı Editör

Savunma Hattı editörü. Savunma sanayii, askeri teknolojiler, havacılık ve deniz platformları üzerine güncel gelişmeleri takip ederek kaleme almaktadır.

Bir Yanıt Yazın

Lütfen kullanıcı adınızı veya e-posta adresinizi girin. E-posta yoluyla yeni parola oluşturmak için bir bağlantı alacaksınız.