Türkiye’de savunma sanayinin yükselişi, tek bir döneme veya olaya bağlı olmayan; siyasi, askeri, ekonomik ve teknolojik gelişmelerin birleşimiyle şekillenen uzun soluklu bir süreçtir. Ancak bu sürecin belirli yıllarda ivme kazandığı ve kritik kırılma noktaları yaşandığı açıkça görülmektedir. “Türkiye’de savunma sanayi hangi yıllarda yükseldi?” sorusunun cevabı da bu dönemsel dönüşümler üzerinden daha net anlaşılmaktadır.
1970’ler: Zorunluluktan Doğan İlk Adımlar
Türkiye’de savunma sanayinin temelleri 1970’li yıllarda atılmaya başlandı. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında Türkiye’ye uygulanan silah ambargoları, dışa bağımlılığın yarattığı riskleri açık biçimde ortaya koydu. Bu dönemde savunma sanayinde yerli üretim fikri bir tercih olmaktan çıkıp zorunluluk haline geldi. ASELSAN’ın 1975 yılında kurulması, Türkiye’nin savunma sanayinde kendi ayakları üzerinde durma iradesinin ilk somut adımlarından biri oldu.
1980–1990 Dönemi: Kurumsallaşma Süreci
1980’li yıllar, savunma sanayinin kurumsal bir yapıya kavuştuğu dönem olarak öne çıktı. 1985 yılında Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nın kurulmasıyla, savunma projeleri daha planlı ve uzun vadeli bir perspektifle ele alınmaya başlandı. Bu yıllarda lisanslı üretim modeli öne çıkarken, yabancı teknolojilerden öğrenme ve altyapı oluşturma hedeflendi. Yerli katkı oranı sınırlı olsa da, insan kaynağı ve sanayi kültürü açısından önemli bir birikim sağlandı.
2000’li Yıllar: Dönüşüm ve Strateji Değişikliği
Türkiye’de savunma sanayinin asıl yükselişi 2000’li yılların başında başladı. 2002 sonrası dönemde, “yerli ve milli savunma sanayi” vizyonu devlet politikası haline getirildi. Bu süreçte tedarik anlayışı köklü biçimde değişti; hazır alım yerine yerli tasarım ve geliştirme projeleri önceliklendirildi. Bu dönemde savunma sanayinin koordinasyonunu yürüten Savunma Sanayii Başkanlığı, sektöre stratejik yön veren ana kurum konumuna geldi.
2010–2020: İvmenin Zirveye Çıkışı
2010’lu yıllar, Türkiye savunma sanayinin adeta sıçrama yaptığı dönem oldu. İnsansız hava araçları, akıllı mühimmatlar, zırhlı kara araçları, savaş gemileri ve radar sistemleri gibi birçok alanda yerli projeler hayata geçirildi. Özellikle İHA ve SİHA teknolojilerinde elde edilen başarılar, Türkiye’yi bu alanda dünyada sayılı ülkeler arasına taşıdı. Aynı dönemde savunma sanayi ihracatı da ciddi biçimde artış gösterdi.
2020 Sonrası: Küresel Oyunculuk ve Derinleşme
2020’li yıllardan itibaren Türkiye savunma sanayi, yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılayan değil, küresel pazarda rekabet eden bir yapıya evrildi. Milli muharip uçak, hava savunma sistemleri, uzay ve elektronik harp projeleri gibi yüksek teknoloji odaklı çalışmalar ön plana çıktı. Bu dönem, nicelikten çok nitelik odaklı bir büyümeyi temsil ediyor.
