Türkiye ve dünya gündeminde sıkça adı geçen termobarik bombalar, son yıllarda askeri teknoloji alanında dikkat çeken mühimmatlar arasında yer alıyor. Kimi çevrelerce “vakum bombası” olarak da adlandırılan bu silahlar, klasik patlayıcılardan farklı çalışma prensipleri ve yüksek tahrip güçleriyle öne çıkıyor.
Termobarik Nedir? Nasıl Çalışır?
Termobarik bombalar, patlama enerjisini sadece içinde taşımakla kalmayıp, atmosferdeki oksijeni de yakıt olarak kullanarak daha büyük bir basınç ve ısı etkisi oluşturur. Bu silahların özel yapısı, önce yakıt partiküllerini geniş bir alana yayar; ardından bu parçacıklar atmosferdeki oksijenle karışarak büyük bir şok dalgası ve yüksek ısılı yangın topu yaratır. Bu etki, özellikle kapalı alanlarda (mağara, tünel, sığınak gibi) çok daha yıkıcı sonuçlar doğurur.
Türkiye’nin Termobarik Silah Gelişimi
Son yıllarda Türkiye de bu alanda önemli adımlar attı:
GAZAP – 970 Kiloluk Termobarik Bomba
- Türkiye’nin savunma sanayii tarafından geliştirilen 970 kg ağırlığındaki “GAZAP” termobarik bombası, ülkenin bugüne kadar geliştirdiği en güçlü konvansiyonel bombalar arasında gösteriliyor.
- Bu silahın, raporlara göre 90 metre kadar sert kaya ve toprağı nüfuz edebildiği ve F-16 gibi savaş uçaklarından atılabildiği belirtiliyor.
- Dünya basını, GAZAP’ın patlamasında oluşan şok dalgası, geniş etki alanı ve oluşturduğu ısıya dikkat çekiyor.
MK82-T Termobarik Bombası
Türkiye’de geliştirilen diğer bir örnek ise MK82-T termobarik bombalarıdır:
- ~230 kg ağırlığında olan bu uçak bombası, içinde termobarik PBP-003 patlayıcı bulundurur.
- Yaklaşık 90 kg patlayıcı içerir ve kapalı alanlarda yüksek basınç ve ısı etkisi oluşturma amacıyla tasarlanmıştır.
- Düşük bakım gereksinimi, yüksek hassasiyet ve her türlü hava koşulunda görev yapabilme gibi operasyonel özelliklere sahiptir.
NEB-T Termobarik Nüfuz Edici Bomba
Bunun yanında NEB-T gibi, hem delinme kabiliyeti olan hem de termobarik etki sağlayan mühimmatlar da geliştirilmiştir. Bu tip mühimmatlar, sert hedefleri delip içeri girdikten sonra yaydığı termobarik patlayıcı ile yıkıcı etki sağlar.
Termobarik Silahların Genel Özellikleri
🔹 Yüksek Basınç ve Isı: Patlamada oluşan basınç dalgası ve sıcaklık, klasik bombalara kıyasla daha geniş ve kalıcıdır.
🔹 Kapalı Alanlarda Etkili: Tüneller, bunkerler ve sığınak gibi yerlerde iç mekân basıncını maksimuma çıkarır.
🔹 Atmosfer Oksijeni Kullanımı: Termobarik silahlar, patlamada oksijeni dışarıdan alır; bu da yaygın ve uzun süreli şok dalgası yaratır.
Tarihten Örnekler ve Uluslararası Kullanım
Dünyada termobarik tarzı mühimmatlar uzun süredir var:
- ABD, Vietnam ve Körfez Savaşı’nda CBU-72 gibi yakıt-hava patlayıcıları kullanmıştır.
- Rus ordusu da özellikle çok namlulu roketatar sistemlerinde termobarik roketler kullanmıştır (örneğin TOS-1A).
- Güncel çatışmalarda bu silahların sivil bölgelerde kullanımı tartışma konusu olmuş, uluslararası hukuk ve savaş hukuku bağlamında eleştiriler yaratmıştır.
