Girit-Kıbrıs Hattında Diplomatik Prosedür Devreye Girdi
Doğu Akdeniz’de Girit ile Kıbrıs arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı projesinde, deniz araştırmalarının yürütülmesine ilişkin diplomatik süreç Türkiye’nin katılımıyla şekillendi. Fransız Büyükelçiliği’nin Türk Dışişleri Bakanlığına yazılı nota ile başvurduğu ve araştırma faaliyeti için resmî izin talebinde bulunduğu bildirildi. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının aktardığına göre Türkiye, Fransa’nın başvurusuna olumlu yanıt verdi ve izin kararını diplomatik kanaldan iletti.
Sürecin dikkat çeken tarafı, projenin Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile bağlantılı olmasına rağmen Türkiye’nin deniz yetki alanlarını ilgilendiren faaliyetler için doğrudan Ankara’dan izin alınmasının gerekmesi oldu. Fransa’nın diplomatik temsilciliği üzerinden yürütülen başvuru, projenin deniz hukuku boyutunu yeniden gündeme taşıdı.
Girit’teki Kandiye Limanı’ndan 11 Kasım 2026’da ayrıldığı bildirilen Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisi, Türkiye’nin onay verdiği çalışma çerçevesinde faaliyetlerine başladı. Ankara’nın verdiği izin, geminin belirlenen alanlarda araştırma yürütmesine yönelik bir düzenleme niteliği taşıyor. Böylece projenin deniz sahasındaki hazırlık aşamalarında Türkiye’nin izin mekanizması da sürecin parçası haline geldi.
Yunanistan’da Nota Tartışması Büyüdü
Fransa’nın Türkiye’ye yazılı başvuruda bulunması, Yunanistan’da siyasi ve akademik çevrelerde tartışma yarattı. Yunan akademisyen Yiannis Mazis, Fransız Büyükelçiliğinin gönderdiği notanın içeriğine ilişkin iddiaları gündeme getirerek belgenin açıklanmasını istedi. Mazis, kendisine ulaşan bilgilere göre belgede Fransa’nın Yunanistan adına Türkiye’yi bilgilendirdiğini belirten ifadelerin yer alabileceğini öne sürdü.
Mazis’in değerlendirmesinde, üçüncü bir ülkenin Yunanistan adına Türkiye ile diplomatik temas yürütmesinin deniz yetki alanları bakımından sonuçları olabileceği savunuldu. Yunan akademisyen, notanın içeriğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirterek Atina yönetimini de eleştirdi. Bağımsız milletvekili Theodora Çakri ise Türkiye’nin herhangi bir savaş gemisi göndermeden diplomatik yollarla sonuç aldığı görüşünü dile getirdi.
Öte yandan Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, Paris’ten Ankara’ya iletilen notanın bir araştırma izni talebi olmadığını savundu. Bu açıklama, notanın niteliği ve hangi yetki çerçevesinde gönderildiği konusunda taraflar arasındaki yorum farklılığını ortaya koydu. Dolayısıyla Fransa’nın başvurusunun Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerini resmen tanıdığı yönündeki değerlendirmeler, mevcut aşamada siyasi ve hukuki yorum niteliğinde ele alınmalı.
Ankara’nın İzni Belirli Bir Faaliyetle Sınırlandırıldı
Türkiye’nin onayının kapsamı, gelişmenin hukuki açıdan doğru değerlendirilmesi bakımından önem taşıyor. Bildirilen bilgilere göre Ankara, Abeille Marengo gemisine deniz araştırması yapabilmesi için izin verdi. Bu karar, Girit ile Kıbrıs arasında planlanan elektrik iletim kablosunun döşenmesine yönelik sınırsız veya nihai bir onay anlamına gelmiyor.
Araştırma gemisinin faaliyetleri, Türkiye tarafından belirlenen koşullar ve koordinatlar çerçevesinde yürütülecek. Kablo döşeme aşamasına geçilmesi halinde, bu faaliyetin Türkiye’nin kıta sahanlığı içerisinde kalan bölümü için ayrıca izin ve değerlendirme süreçlerinin gündeme gelmesi bekleniyor. Böylece araştırma faaliyeti ile kalıcı denizaltı altyapısının inşası birbirinden ayrı hukuki aşamalar olarak ele alınıyor.
Doğu Akdeniz’de Deniz Hukuku ve Enerji Güvenliği Dengesi
Girit-Kıbrıs elektrik bağlantısı, Avrupa ile Doğu Akdeniz arasındaki enerji iletim altyapısını geliştirmeyi amaçlayan projeler arasında yer alıyor. Ancak deniz tabanından geçmesi planlanan kablo güzergâhı, kıta sahanlığı ve deniz yetki alanlarıyla ilgili hukuki meseleleri de beraberinde getiriyor. Bu nedenle projenin ilerleyişi, teknik hazırlıkların yanı sıra ilgili ülkeler arasındaki diplomatik temaslara ve izin süreçlerine bağlı bulunuyor.
Türkiye açısından son gelişme, Doğu Akdeniz’de kendi kıta sahanlığını ilgilendiren araştırma ve altyapı faaliyetlerinde onay mekanizmasının önemini gösteriyor. Fransa’nın yazılı nota göndermesi ve Ankara’nın belirli şartlarla izin vermesi, projenin diplomatik boyutunu somutlaştırdı. Bununla birlikte, bu gelişmenin deniz yetki alanlarına ilişkin mevcut hukuki görüş ayrılıklarını tek başına ortadan kaldırdığı söylenemez. Sürecin bundan sonraki aşamalarında araştırma sonuçları, kablo güzergâhına ilişkin teknik kararlar ve yeni izin başvuruları belirleyici olacak.
