ASELSAN, 14 Kasım 1975’te kurulan şirketin 51. yaşını sıra dışı bir gösteriyle kutladı. Yönlendirilmiş enerji teknolojisiyle geliştirilen EJDERHA Yüksek Güçlü Elektromanyetik (HPEM) İHA Savunma Sistemi, eş zamanlı olarak havalanan 51 dronu saniyeler içinde ve aynı anda etkisiz hale getirdi. Sistem bu sonucu tek bir füze, mermi ya da önleyici araç kullanmadan elde etti.
Gösteride kullanılan dron sayısı da bilinçli bir tercihti: Her bir dron, şirketin geride bıraktığı bir yılı temsil ediyordu. ASELSAN, elde edilen sonucu yönlendirilmiş enerji alanında bir dünya rekoru olarak duyurdu. ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ise gösteriyi “Tek tuşla 51 dron düşürdük” sözleriyle özetledi.
Birinci Aşama: Karıştırmaya Bağışık Kablolu Dronlar
Gösterinin sürü testinden önceki ilk bölümü, belki de teknik açıdan en kritik aşamaydı. Bu bölümde EJDERHA, fiber optik kabloyla yönetilen iki farklı dronu yaklaşık 1.000 metre mesafede etkisiz hale getirdi.
Kablolu dronların önemi, son dönemde muharebe sahasında yarattıkları sorundan kaynaklanıyor. Standart bir FPV dron, operatörüyle radyo frekansı üzerinden haberleşiyor ve elektronik karıştırma sistemleri bu bağlantıyı keserek dronu etkisiz bırakabiliyor. Fiber optik kabloyla yönetilen dronlarda ise komutlar ve görüntü, dronun arkasından açılan ince bir kablo üzerinden taşınıyor. Ortada bozulabilecek bir radyo sinyali olmadığı için klasik karıştırıcılar bu dronlara karşı neredeyse işe yaramıyor.
Ukrayna’daki savaşta bu avantaj sayesinde hızla yaygınlaşan kablolu dronlar, karşı-İHA sistemleri için yeni bir sınav anlamına geliyor. Bu tehdide karşı iki seçenek kalıyor: dronu fiziksel olarak vurmak ya da doğrudan elektroniğini devre dışı bırakmak. EJDERHA ikinci yolu kullanıyor. Sistem, dronun haberleşme hattını değil, içindeki elektronik devreleri hedef aldığı için dronun nasıl yönetildiği sonucu değiştirmiyor. ASELSAN’ın sistemi “tehdit tipinden bağımsız” olarak tanımlamasının nedeni de bu.
İkinci Aşama: 51 Dronluk Sürüye Karşı Tek Hamle
Gösterinin ikinci bölümünde ise yoğun bir sürü saldırısı senaryosu canlandırıldı. Aynı anda havalandırılan 51 dron, çoklu tehdit ortamını temsil edecek şekilde konumlandı. EJDERHA, sürünün tamamını saniyeler içinde eş zamanlı olarak etkisiz hale getirdi.
Bununla birlikte kamuoyuyla paylaşılan bilgilerde bazı ayrıntılar yer almadı. Açıklanan 1.000 metrelik mesafe yalnızca kablolu dronların düşürüldüğü ilk aşamaya ait. Sürü testinin hangi mesafede yapıldığı ve kullanılan dronların tipi ile boyutu ise duyurulmadı. Bu bilgiler, sonucun gerçek harekât koşullarına ne ölçüde yansıyacağının değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Elektromanyetik Kalkan Nasıl Çalışıyor?
EJDERHA, vakum elektroniği teknolojisini kullanarak yüksek güçlü elektromanyetik dalgalar üretiyor. Sistemin çalışma döngüsü üç adımdan oluşuyor: Hedef önce radarla tespit ediliyor, ardından elektro-optik sensörlerle takibe alınıyor ve son olarak üretilen enerji hassas yönlendirme kabiliyetiyle hedefe odaklanıyor.
ASELSAN’ın verdiği bilgilere göre sistem, elektronik devre barındıran hedefler üzerinde dört farklı seviyede etki oluşturabiliyor. Hedefin elektronik sistemleri geçici olarak bastırılabiliyor, sistemler yeniden başlamaya zorlanabiliyor, hedef görev yapamaz hale getirilebiliyor ya da elektronik bileşenlerine kalıcı hasar verilebiliyor. Böylece İHA’ların navigasyon, haberleşme ve komuta-kontrol sistemleri güvenli bir mesafeden devre dışı bırakılabiliyor.
EJDERHA bugüne kadar saha koşullarında mini ve mikro İHA’lar, sabit kanatlı alçak irtifa İHA’ları, kablolu ve kablosuz FPV dronlar ile içten yanmalı İHA motorları gibi farklı hedeflere karşı defalarca test edildi.
Mühimmatsız Savunmanın Avantajı ve Sınırı
Yüksek güçlü elektromanyetik sistemleri cazip kılan en önemli unsur, maliyet ve süreklilik. Bir önleyici füze ya da önleyici dron her angajmanda harcanırken, HPEM sistemleri enerji sağlandığı sürece tekrar tekrar ateş edebiliyor. Birkaç yüz dolarlık ucuz dronlara karşı pahalı füzeler harcamak zorunda kalmamak, savunma ekonomisi açısından büyük bir kazanım anlamına geliyor. Elektromanyetik etkinin belirli bir alana yayılması ise sürüdeki birden fazla dronun tek seferde etkilenmesini mümkün kılıyor.
Bu teknolojinin sınırı ise menzil. Elektromanyetik enerji mesafe arttıkça hızla zayıfladığı için bu tür sistemler genellikle hava savunmasının en iç, yani yakın savunma katmanında görevlendiriliyor.
Dünyada Benzer Denemeler
Yönlendirilmiş enerjiyle sürü dronlara karşı savunma, dünyanın önde gelen ordularının yoğun şekilde çalıştığı bir alan. ABD merkezli Epirus şirketinin Leonidas yüksek güçlü mikrodalga sistemi, Ağustos 2025’te Indiana’da yapılan bir gösteride 49 dronluk bir sürüyü tek bir elektromanyetik darbeyle etkisiz hale getirmişti. İngiltere ise Nisan 2025’te radyo frekansı tabanlı yönlendirilmiş enerji silahının denemelerde iki dron sürüsünü tek angajmanda düşürdüğünü ve toplamda 100’ü aşkın dronu etkisiz hale getirdiğini açıklamış, ancak sürü başına düşen dron sayısını paylaşmamıştı.
Bu tablo içinde EJDERHA’nın 51 dronluk sonucu, kamuoyuna duyurulan en yüksek eş zamanlı sayı olarak öne çıkıyor. Ancak sonucun bağımsız bir kurum tarafından tescil edilmediğini ve farklı testlerdeki dron tipi, mesafe ve irtifa koşulları farklı olduğu için sonuçların birebir kıyaslanamayacağını da belirtmek gerekiyor.
Çelik Kubbe’nin Yakın Savunma Katmanı
EJDERHA, Türkiye’nin katmanlı hava savunma mimarisi Çelik Kubbe kapsamında mini ve mikro sınıf İHA tehditlerine karşı görev yapmak üzere geliştirildi. Sistem bu katmanda tek başına değil, farklı teknolojilere dayanan çözümlerle birlikte konumlanıyor. Hedefe doğrudan çarparak imha eden önleyici dronlar ve lazer silah sistemleri de aynı tehdide farklı yönlerden yanıt veriyor.
Bu çözümler birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak tasarlanıyor. Lazer sistemler tek bir hedefe yüksek hassasiyetle odaklanırken, elektromanyetik sistemler aynı anda çok sayıda hedefi etkileyebiliyor. Önleyici dronlar ise daha uzak mesafelerde ve hızlı hareket eden hedeflere karşı esneklik sunuyor. Büyük ölçekli bir sürü saldırısında bu katmanların birlikte çalışması, savunmanın tek bir teknolojiye bağımlı kalmasının önüne geçiyor.
Seri Üretim Başladı
Ahmet Akyol’un açıklamasına göre EJDERHA artık test aşamasını geride bırakarak sahaya inmiş ve seri üretime geçmiş durumda. Ancak üretim adedi ve teslimat takvimine ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Önümüzdeki dönemde sistemin Çelik Kubbe kapsamında hangi kritik tesis ve birlikleri korumak üzere konuşlandırılacağı, sürü testindeki etkili menzilin ne olduğu ve gerçek harekât ortamındaki performansı yakından takip edilecek. Ucuz dronların karadan olduğu kadar havadaki platformlardan da fırlatılabildiği yeni muharebe ortamında, aynı anda çok sayıda hedefi karşılayabilen EJDERHA gibi sistemlerin önemi giderek artıyor.
