Rus Kuzey Filosu’nun en büyük su üstü savaş gemisi olan nükleer güçle çalışan Pyotr Velikiy kruvazörünün modernizasyon programı, yüksek maliyet ve geminin yıpranmışlığı gerekçesiyle rafa kaldırıldı. Karar, Rus Donanması’nın küçülen su üstü filosuna dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.
TASS’ın aktardığına göre, konuyu değerlendiren özel bir komisyon, Kirov sınıfının bu üyesinin modernize edilmemesi yönünde ön karar verdi. Rusya Filo Destek Hareketi Başkanı Vladimir Maltsev de ajansa verdiği demeçte kruvazörün ciddi bir aşınma düzeyine ulaştığını ve onarıma elverişli olmadığını söyledi. Maltsev, nihai kararın ise henüz resmi olarak duyurulmadığının altını çizdi.
Admiral Nakhimov’un faturası ağır oldu
Kararın arka planında, kardeş gemi Admiral Nakhimov’un uzun ve pahalı yenileme süreci bulunuyor. Başlangıçta 2018’de bitmesi öngörülen çalışmalar ancak 2026’da tamamlanabildi; böylece süreç yaklaşık 12 yıla yayıldı. Maliyetin 5 milyar dolar civarına ulaştığı tahmin ediliyor. Bu tablo, Pyotr Velikiy’e ayrılabilecek kaynakları doğrudan daralttı.
Çeyrek asırlık hizmet
Pyotr Velikiy, yaklaşık 25 yıl boyunca Rus Donanması’nın amiral gemisi niteliğindeki unsurlarından biri oldu. Kruvazör çok sayıda tatbikat ve uzun soluklu görevde yer aldı, Rusya’nın Suriye operasyonu döneminde Akdeniz’de konuşlandı. Gemi 2022 sonunda Severomorsk’taki üssüne dönmüş ve o tarihten bu yana geleceğine ilişkin kararı bekliyordu.
Kağıt üzerinde kalan 1144.2M projesi
Kruvazör, kapsamlı 1144.2M programına hiç girmemiş olsa da geçmişte bazı güncellemeler almıştı. Gemide S-300FM uzun menzilli hava savunma sistemi ile 48N6 füzeleri, Tomb Stone radarı, 3K95 kısa menzilli hava savunma füzeleri ve altı adet Kortik yakın savunma sistemi bulunuyor.
İptal edilen planda ise geminin silah düzeninin baştan aşağı değişmesi öngörülüyordu:
- P-700 Granit gemisavar füzeleri, S-300FM sistemi ile eski radar ve elektronik donanım sökülecekti.
- Granit’lerin yerine 80 hücreli dikey atım sistemi (VLS) yerleştirilecek; bu hücrelerden 3M22 Zircon hipersonik füzeleri, P-800 Oniks süpersonik gemisavar füzeleri ve Kalibr ailesinden 3M14T/3M54T seyir füzeleri atılabilecekti.
- Hava savunması, S-400 ailesinden 96 adede kadar füze taşıyacak şekilde yenilenecekti.
- Radar ve muhabere sistemleri de güncellenecekti.
Büyük su üstü gemisi sayısı üçe indi
Sovyetler Birliği’nin çöküşü sonrası yaşanan ekonomik darboğaz ve kısıtlı bütçeler, Rus Donanması’nın su üstü unsurlarının bakımını uzun süredir aksatıyor. Moskova, sınırlı kaynaklarının büyük kısmını denizaltı filosuna aktarmayı tercih etti. Ülkenin tek uçak gemisi Admiral Kuznetsov’daki yenileme çalışmaları da tersanedeki kazalar ve aksaklıkların ardından 2025’te durdurulmuştu.
Bugün itibarıyla Rusya’nın elinde aktif olarak yalnızca üç büyük su üstü muharebe gemisi kalıyor: Admiral Nakhimov ile Slava sınıfı Marshal Ustinov ve Varyag. Ancak yaklaşık 40 yıllık geçmişe sahip Slava sınıfı kruvazörler de kapsamlı bir yenilemeye ihtiyaç duyuyor.
Ukrayna savaşı da filodaki erimeyi hızlandırdı. Slava sınıfı Moskva kruvazörü seyir füzesi saldırısıyla batırılırken, Karadeniz Filosu’nun diğer gemileri de Ukrayna’nın insansız sistem ve füze saldırılarına maruz kaldı. Novorossiysk’e çekilen üç Admiral Grigorovich sınıfı fırkateynden ikisinin ağır hasar gördüğü bildirilmişti.
Gelecek: Fırkateyn, korvet ve denizaltı
Filonun omurgasını oluşturan Udaloy sınıfı muhriplerin çoğu 35 ila 40 yaş aralığında bulunuyor ve bu sınıftan yalnızca üç gemi Marshal Shaposhnikov standardına yükseltildi ya da yükseltilme sürecinde. Bu tablo, Rusya’nın önümüzdeki dönemde daha küçük tonajlı gemilere dayalı bir su üstü yapısına geçeceğine işaret ediyor. Admiral Gorshkov sınıfı fırkateynler ile Steregushchiy ve Gremyashchiy sınıfı korvetlerin bu dönüşümde merkezi rol oynaması bekleniyor.
Büyük gemilerin azalması, Rus Donanması’nın açık denizlerde uzun süre kalma ve güç yansıtma kabiliyetini zayıflatıyor. Buna karşın denizaltı yatırımları sürüyor: Borei sınıfı balistik füze denizaltıları ve Yasen sınıfı nükleer taarruz denizaltılarının inşası devam ederken, Akula, Sierra, Delta-IV ve Oscar sınıfı denizaltılar da hizmette tutuluyor. Özel görev denizaltılarının sayısını artırmak da donanmanın öncelikleri arasında yer alıyor.
