Rusya’nın stratejik bombardıman uçakları ve bazı sivil uçak modellerinin üretiminde yaşanan gecikmeler, ülke savunma sanayinde dikkat çeken bir üretim krizine işaret ediyor. Kaynaklara göre, Rus askeri havacılık üreticisi Tupolev’de üst yönetimde değişiklik yapıldı. Şirketin uzun süredir yönetim kurulu başkanı olan Aleksandr Bobryshev’in yerine 37 yaşındaki Yuri Ambrosimov atandı. Atama, savunma ve ticari uçak sözleşmelerinin zamanında teslim edilememesi üzerine artan hukuki ve mali sıkıntıların ardından gerçekleştirildi.
Tupolev’in ürettiği modeller arasında uzun menzilli bombardıman uçakları Tu-22M3, Tu-160 ve Tu-95MS ile sivil tip Tu-214 bulunuyor. Bu uçakların üretimi Tataristan’daki Kazan Uçak Fabrikası’nda yürütülüyor. Ancak savunma programlarına göre planlanan üretim hedeflerinin gerisinde kalındı. Örneğin, 2025’te teslim edilmesi öngörülen dört Tu-160M bombardıman uçağından yalnızca iki tanesi Rus Silahlı Kuvvetleri’ne sağlanabildi.
Benzer şekilde Tu-22M3M modernizasyon programında öngörülen sayıda uçak yükseltilemedi. Açıklanan verilere göre programa sadece iki modernizasyon çalışması tamamlandı; bunlardan biri 2018, diğeri 2023’te yapıldı. Gerçekleşen gecikmeler, hava kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu modern bombardıman gücünü zamanında sağlayamama riski oluşturuyor.
Tupolev’in sivil üretimlerinde de sorunlar yaşanıyor. Şirketin 2023 için planladığı üç Tu-214 teslimatından hiçbiri gerçekleştirilemedi. 2024 planında yer alan on uçaktan yalnızca biri müşterilere ulaştırılabildi. Bu aksaklıklar, ticari tarafla açılan yeni davalara ve toplam 6,2 milyar ruble tutarında taleplere neden oldu.
Rusya Savunma Bakanlığı ile Tupolev arasındaki anlaşmazlıklar sonucu ortaya çıkan davalar da mali açıdan etkili oluyor. Mayıs 2025’te Moskova Tahkim Mahkemesi, bakanlığın şirket aleyhine açtığı davada 3 milyar ruble tazminat ödenmesine hükmetti. Haziran 2025’te yeni bir 0,9 milyar rublelik dava daha başlatıldı. Uzmanlar bu tür davaların, üretim ve bakım sözleşmelerinin yerine getirilmemesi ile bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Yaşanan gecikmeler ve üretim kapasitesi ile ilgili zorluklar, Rus savunma sanayinin stratejik uçak projelerinde hedeflediği üretim takvimlerini tutturmasını zorlaştırıyor. Bu durum, özellikle Sovyet sonrası dönemde yeniden canlandırılan bombardıman uçağı programlarında uzun vadeli planlama açısından risk oluşturuyor.
