İnsansız deniz araçları, keşif-gözetlemeden silahlı görevlere ve mayın harbine kadar deniz kuvvetlerinin yeni kabiliyet alanlarından biri haline geliyor. ABD, Türkiye, İsrail, Çin ve Avrupa merkezli üreticiler farklı sınıflardaki platformlarla rekabeti büyütüyor.
Deniz harp teknolojilerindeki dönüşüm, insansız su üstü araçlarını (İDA/USV) yardımcı platformlardan operasyonel görev üstlenen sistemlere taşıyor. Günümüzde bu araçlar keşif, gözetleme, istihbarat, elektronik harp, mayın karşı tedbirleri, denizaltı savunma harbi ve silahlı görevler için geliştiriliyor.
Küresel pazarda farklı konseptlerle öne çıkan üreticiler arasında Saildrone, L3Harris, Anduril, MARTAC, Elbit Systems, Israel Aerospace Industries (IAI), ARES Tersanesi–Meteksan Savunma, ASELSAN, Dearsan ve HAVELSAN gibi şirketler bulunuyor.
Türkiye ULAQ, MARLIN ve SALVO ile Yarışta
Türkiye’nin insansız deniz araçları alanındaki ürün ailesi son yıllarda genişledi.
ARES Tersanesi ve Meteksan Savunma tarafından geliştirilen ULAQ ailesi, farklı görev yüklerine uyarlanabilen silahlı ve keşif-gözetleme konfigürasyonlarıyla öne çıkıyor. ULAQ’ın silahlı versiyonu, ROKETSAN CİRİT ile gerçekleştirilen atış testlerinde hedefi vurmuştu.
ASELSAN ve Sefine Tersanesi tarafından geliştirilen MARLIN ise elektronik harp dahil farklı görev paketlerine uyarlanabilen bir platform olarak Türkiye’nin İDA çalışmalarında önemli yer tutuyor.
Dearsan tarafından geliştirilen SALVO SİDA da silahlı görev konseptiyle öne çıkıyor. Platformun TRAKON LITE (Naval) uzaktan komutalı silah sistemi ve CANiK M2 QCB ağır makineli tüfekle donatılmış konfigürasyonu Türk Deniz Kuvvetleri envanterine girdi.
ABD’de Büyük Otonom Platformlar Öne Çıkıyor
ABD tarafında ise daha uzun süre denizde kalabilen ve geniş alanlarda otonom görev gerçekleştirebilen platformlara yönelik çalışmalar dikkat çekiyor.
Bu alandaki önemli şirketlerden Saildrone, Explorer ve Surveyor ailesiyle uzun süreli deniz gözetleme, istihbarat ve okyanus haritalandırma görevlerine odaklanıyor.
Yaklaşık 20 metre uzunluğundaki Saildrone Surveyor, insan bulunmadan otonom görev gerçekleştirebiliyor ve derin deniz haritalandırması yapabiliyor. Platform ayrıca ABS klas sertifikası aldı.
L3Harris, Anduril ve MARTAC gibi ABD merkezli şirketler de farklı boyut ve görev profillerindeki otonom deniz platformları üzerinde çalışıyor.
Deniz Harbinde Yeni Rekabet Alanı
İnsansız deniz araçlarında rekabet artık yalnızca platformun hızına veya menziline dayanmıyor. Otonomi seviyesi, yapay zekâ destekli görev yönetimi, sürü kabiliyeti, sensör füzyonu, elektronik harp ve silah entegrasyonu sistemlerin operasyonel değerini belirleyen temel unsurlar haline geliyor.
Ukrayna-Rusya savaşında insansız deniz araçlarının operasyonel etkisinin görülmesi de bu alandaki yatırımların hızlanmasına katkı sağladı.
Türkiye açısından ULAQ, MARLIN ve SALVO gibi farklı platformların aynı dönemde geliştirilmesi, ülkeyi yalnızca İHA teknolojilerinde değil, insansız deniz sistemleri alanında da küresel rekabetin içinde bulunan üreticilerden biri haline getiriyor.
