İran, bölgede yükselen gerilim ortamında savunma hazırlıklarını yalnızca orduyla sınırlı tutmayarak sivil halkı da sürecin içine dahil ediyor. Başkent Tahran’ın en bilinen simgelerinden biri olan Azadi Meydanı, son günlerde sıra dışı bir görüntüye sahne oluyor. Meydanda kurulan eğitim alanında kadın gönüllüler, hafif silahlardan insansız hava araçlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede askeri eğitimden geçiyor.
“Can Feda” Programıyla Kitlesel Seferberlik
Uygulama, İran yönetiminin “Can Feda” adını verdiği gönüllü programın bir parçası olarak yürütülüyor. Programın temel amacı, ülkeye yönelik olası bir ABD veya İsrail saldırısı durumunda sivil halkın da savunmaya katkı sağlayabilecek şekilde hazırlanması olarak açıklanıyor.
Program hakkında açıklama yapan Devrim Muhafızları’na bağlı Muhammed Resulullah Kolordusu Komutan Yardımcısı Ali Rıza Salarkiya, sisteme kayıt yaptıranların sayısının 30 milyonu aştığını ve bu kişilerin yaklaşık yarısının kadın olduğunu duyurdu. Yaklaşık 90 milyon nüfuslu ülke için açıklanan bu rakam, bağımsız kaynaklarca doğrulanmamış olsa da İran yönetiminin halk tabanlı bir caydırıcılık mesajı vermeyi hedeflediğini ortaya koyuyor.
Haftada En Az İki Gün Eğitim
Programa katılan gönüllüler, haftada en az iki gün eğitim alanında bulunuyor. Eğitim içeriği, klasik sivil savunma kurslarının çok ötesine geçen teknik başlıkları kapsıyor. Katılımcılara hafif silah kullanımının yanı sıra çok namlulu roketatarların işletilmesi, insansız hava araçlarının kullanımı ve hava savunma sistemleriyle ilgili temel bilgiler veriliyor.
Teknik eğitimlerin yanında fiziksel dayanıklılığı artırmaya yönelik parkurlar da programın önemli bir parçasını oluşturuyor. Gönüllüler, farklı engellerden oluşan parkurlarda kondisyon ve hareket kabiliyetlerini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapıyor.
Eğitimlerin ne zamana kadar süreceğine ilişkin belirli bir takvim açıklanmadı. Programa katılan Sepideh Keremi, olası bir askeri müdahaleye karşı hazırlıklı olmak istediklerini ve İran liderinden yeni bir talimat gelene kadar eğitimlere devam edeceklerini ifade etti. Bu açıklama, hazırlık sürecinin açık uçlu ve süreklilik arz eden bir yapıda planlandığına işaret ediyor.
İHA Ve Hava Savunma Eğitiminin Anlamı
Eğitim programında insansız hava araçları ve hava savunma sistemlerine yer verilmesi dikkat çekici bir ayrıntı olarak öne çıkıyor. İran, uzun yıllardır İHA üretimi alanında yoğun yatırım yapan ülkeler arasında yer alıyor ve bu sistemleri askeri doktrininin merkezine yerleştirmiş durumda.
Son dönemde yaşanan bölgesel çatışmalar, hava tehditlerinin ve insansız sistemlerin modern savaşın belirleyici unsurları haline geldiğini açıkça gösterdi. Bu durum, İran yönetiminin sivil gönüllüleri de bu alanlarda temel düzeyde eğitme kararını açıklıyor. Uzmanlara göre küçük boyutlu İHA’ların kullanımının görece kolay öğrenilebilmesi, bu araçları geniş kitlelere yönelik eğitim programları için uygun hale getiriyor.
Azadi Meydanı’nın Sembolik Önemi
Eğitimlerin Azadi Meydanı’nda yapılması da tesadüf olarak görülmüyor. Tahran’ın batı girişinde yer alan ve 1971 yılında inşa edilen Azadi Kulesi, kentin ve ülkenin en tanınmış sembollerinden biri olarak biliniyor. “Özgürlük” anlamına gelen meydan, İran’da onlarca yıldır büyük kitlesel toplantılara, resmi törenlere ve gösterilere ev sahipliği yapıyor.
Böylesine sembolik bir mekânın açık hava eğitim alanına dönüştürülmesi, uygulamanın askeri olduğu kadar psikolojik ve propaganda boyutu da taşıdığını gösteriyor. Görüntülerin devlet medyası aracılığıyla yaygın biçimde paylaşılması, hem iç kamuoyuna hem de dış dünyaya yönelik bir mesaj niteliği taşıyor.
Bölgesel Gerilimin Gölgesinde
Programın hayata geçirildiği dönem, İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerginliğin yeniden tırmandığı bir sürece denk geliyor. Tahran yönetimi son haftalarda balistik ve hipersonik füzelerini kamuoyu önünde sergilemiş, üst düzey yetkililer de olası bir saldırıya karşı sert karşılık verileceği mesajını tekrarlamıştı.
İran’ın halkı topyekûn savunma anlayışı çerçevesinde seferber etme yaklaşımı yeni değil. Ülke, uzun yıllardır Besic gibi gönüllü yapılar aracılığıyla geniş kitlelere askeri eğitim veriyor. Ancak bu kez kadınların bu kadar görünür bir şekilde ve ileri teknik sistemleri kapsayan eğitimlere dahil edilmesi, uygulamayı önceki örneklerden ayırıyor.
Analistler Ne Diyor?
Bölge uzmanları, sivillerin askeri eğitime bu ölçekte dahil edilmesinin, çatışma riskinin artık yalnızca askeri planlamayla sınırlı görülmediğine işaret ettiğini vurguluyor. Bu tür kitlesel seferberlik uygulamalarının, olası bir saldırının maliyetini yükseltme ve caydırıcılığı artırma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.
Öte yandan bazı gözlemciler, programın büyük ölçüde bir güç gösterisi ve iç kamuoyunu birleştirme aracı olduğunu, açıklanan katılım rakamlarının ise ihtiyatla karşılanması gerektiğini belirtiyor. Gelişmenin, bölgedeki güvenlik dengelerine ve tarafların askeri hesaplarına etkisi önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.
