Türkiye, Afrika kıtasındaki savunma iş birliği ağını deniz alanında da genişletmeye devam ediyor. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) bünyesinde oluşturulan ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile Tersaneler Genel Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan bir heyet, 2-5 Kasım 2026 tarihleri arasında Sudan’da bir dizi temasta bulundu. Ziyaretin ana gündem maddesini, Sudan Deniz Kuvvetleri’nin gemi inşa ve onarım kabiliyetlerinin geliştirilmesi oluşturdu.
Port Sudan Deniz Üssü mercek altında
Dört gün süren ziyaret programında Türk heyetinin ilk durağı, Sudan’ın Kızıldeniz kıyısındaki en önemli askeri deniz tesisi olan Port Sudan Deniz Üssü oldu. Heyet, üs bünyesinde faaliyet gösteren onarım atölyelerini yerinde inceleyerek mevcut altyapının durumu, kullanılan ekipmanlar ve teknik personelin kapasitesi hakkında bilgi topladı.
İncelemelerin önemli bir bölümü, gemilerin bakım ve onarım amacıyla sudan karaya alınmasını sağlayan çekme yeri üzerinde yoğunlaştı. Bir deniz kuvvetinin filosunu ayakta tutabilmesi için kritik öneme sahip olan bu tür tesisler, gövde bakımı, boya, sevk sistemleri onarımı ve yapısal tadilatlar gibi işlemlerin yapılabilmesi için vazgeçilmez kabul ediliyor. Mevcut çekme yerinin kapasitesi ve modernizasyon ihtiyacı, Türk uzmanların değerlendirmesinde öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Sudan Deniz Kuvvetleri Komutanı ile görüşme
Program kapsamında Türk heyeti, Sudan Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Mahjoub Bushra Ahmed Rahman’a da nezaket ziyaretinde bulundu. Görüşmede iki ülke deniz kuvvetleri arasındaki iş birliğinin mevcut durumu ele alınırken, gemi inşa ve bakım alanında atılabilecek somut adımlar da masaya yatırıldı.
Milli Savunma Bakanlığı’nın konuya ilişkin paylaşımında, ziyaretin Sudan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın gemi inşa imkân ve kabiliyetini geliştirmeye yönelik olarak gerçekleştirildiği vurgulandı.
Tersaneler Genel Müdürlüğü’nün tecrübesi devrede
Heyette Tersaneler Genel Müdürlüğü temsilcilerinin yer alması, ziyaretin teknik boyutunun ağırlığını ortaya koyuyor. MSB’ye bağlı olarak faaliyet gösteren ve Gölcük, İstanbul ve İzmir’deki askeri tersaneleri bünyesinde barındıran Tersaneler Genel Müdürlüğü, Türk Deniz Kuvvetleri’nin pek çok savaş gemisinin inşası, bakımı ve modernizasyonunda doğrudan rol oynuyor.
Bu köklü tecrübe, son yıllarda dost ve müttefik ülkelere de aktarılmaya başlandı. Türkiye, yalnızca hazır gemi satışıyla değil, tersane altyapısının kurulması, teknik personelin yetiştirilmesi ve yerel üretim kabiliyetinin geliştirilmesi gibi kapsamlı destek modelleriyle de dikkat çekiyor. Sudan’a yönelik çalışmaların da bu yaklaşımın bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Kızıldeniz’in stratejik önemi
Sudan’ın Kızıldeniz’de yaklaşık 850 kilometrelik bir kıyı şeridine sahip olması, ülkeyi bölgesel deniz güvenliği açısından kritik bir konuma taşıyor. Süveyş Kanalı ile Babülmendep Boğazı arasında uzanan Kızıldeniz, dünya ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği en yoğun deniz yollarından biri olarak öne çıkıyor.
Son yıllarda bölgede yaşanan güvenlik sorunları, ticari gemilere yönelik saldırılar ve küresel güçlerin artan askeri varlığı, Kızıldeniz’e kıyısı olan ülkelerin deniz kabiliyetlerini yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Kendi kıyılarını ve deniz yetki alanlarını etkin biçimde koruyabilmek isteyen Sudan için, gemilerini bakım ve onarım için yurt dışına göndermeden kendi tesislerinde hizmet verebilmek büyük önem taşıyor.
Zorlu iç koşullar altında yeniden yapılanma
Port Sudan, ülkede 2023 yılından bu yana süren iç çatışma ortamında öne çıkan şehirlerden biri haline geldi. Başkent Hartum’daki çatışmaların ardından pek çok devlet kurumunun faaliyetlerini bu liman kentine taşıması, Port Sudan’ın idari ve askeri açıdan önemini artırdı.
Böyle bir dönemde deniz altyapısının güçlendirilmesi, Sudan açısından hem askeri hem de ekonomik bir zorunluluk olarak görülüyor. Ülkenin dış dünyayla ticari bağlantısının büyük ölçüde bu limana bağlı olması, kıyı güvenliğini ve deniz kuvvetlerinin operasyonel hazırlığını daha da kritik kılıyor.
Türkiye’nin Afrika’daki deniz iş birliği ağı genişliyor
Türkiye son yıllarda Afrika ülkeleriyle savunma alanındaki ilişkilerini belirgin şekilde derinleştirdi. Kara ve hava sistemlerinin ihracatına ek olarak deniz alanında da eğitim, gemi tedariki ve teknik destek projeleri giderek artıyor. Doğu Afrika ve Kızıldeniz havzasındaki temaslar, bu stratejinin önemli halkalarından birini oluşturuyor.
Türkiye ile Sudan arasındaki ilişkiler ise tarihî ve kültürel bağlarla da destekleniyor. Kızıldeniz kıyısındaki Sevakin Adası’nda Osmanlı döneminden kalma yapıların restorasyonuna yönelik projeler, iki ülke arasındaki yakınlığın sembollerinden biri olarak biliniyor.
Sonraki adımlar bekleniyor
Ziyaretin ardından, Türk heyetinin yerinde yaptığı tespitler doğrultusunda Sudan Deniz Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarına yönelik bir yol haritası oluşturulması bekleniyor. Bu yol haritasının, onarım atölyelerinin modernizasyonu, çekme yeri kapasitesinin artırılması, teknik personel eğitimi ve ilerleyen aşamada yerel gemi inşa faaliyetlerine destek gibi başlıkları kapsaması öngörülüyor.
Uzmanlar, Sudan’ın tersane ve onarım altyapısının güçlenmesinin yalnızca ikili ilişkileri değil, Kızıldeniz’deki deniz güvenliği dengelerini de etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye’nin bu alandaki varlığının artması, bölgede deniz iş birliği alanında yeni projelerin önünü açabilecek.
