Türkiye, NASA Genel Merkezi’nde düzenlenen törenle Artemis Mutabakatı’nı imzaladı. Türkiye, Ay, Mars ve ötesindeki sivil uzay faaliyetlerinde ortak ilkeler belirleyen girişimin 71’inci imzacısı oldu.
Türkiye, uzay çalışmalarındaki uluslararası iş birliklerine yeni bir halka ekledi. 31 Ağustos 2026’da Washington’daki NASA Genel Merkezi’nde düzenlenen törende Artemis Mutabakatı Türkiye adına Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından imzalandı.
Törende NASA Başkanı Jared Isaacman, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç ve ABD Dışişleri Bakanlığı Uzay ve Çevre’den Sorumlu Bakan Yardımcısı Yardımcısı Connor Tomlinson da yer aldı.
Türkiye 71’inci imzacı oldu
İmzayla birlikte Türkiye, Artemis Mutabakatı’nın 71’inci tarafı haline geldi. NASA Başkanı Isaacman, imzacı ülkelerin gelecekteki Artemis faaliyetlerine bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, CubeSat’lar ve farklı donanım kabiliyetleriyle katkı sağlayabileceğini belirtti.
Bu noktada önemli bir ayrım bulunuyor: Artemis Mutabakatı’na katılım, Türkiye’nin otomatik olarak belirli bir Artemis Ay görevine dahil olduğu anlamına gelmiyor. Mutabakat, ülkelerin sivil uzay faaliyetlerinde benimseyeceği ortak ilkeleri belirleyen siyasi ve teknik bir çerçeve niteliğinde. Somut görev ortaklıkları ayrıca oluşturuluyor.
Artemis Mutabakatı nedir?
NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığının koordinasyonunda 2020’de oluşturulan Artemis Mutabakatı; uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması, faaliyetlerde şeffaflık, sistemler arasında birlikte çalışabilirlik, astronotlara acil yardım, uzay cisimlerinin kaydı, bilimsel verilerin paylaşılması ve uzay faaliyetlerinde zararlı müdahalenin önlenmesi gibi ilkeleri kapsıyor.
Mutabakat ayrıca Ay, Mars ve asteroitlerdeki uzay kaynaklarının kullanımının Dış Uzay Antlaşması ile uyumlu şekilde yürütülmesi gerektiğini kabul ediyor.
Türkiye’nin Ay programı için yeni zemin
Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’na katılımı, ülkenin kendi Milli Uzay Programı ve Ay hedefleri açısından da uluslararası iş birliği için yeni bir diplomatik ve teknik zemin oluşturabilir.
NASA da Türkiye’nin son yıllardaki insanlı uzay uçuşlarına dikkat çekti. Alper Gezeravcı, 2024’te Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’na giderken; Tuva Cihangir Atasever aynı yıl Virgin Galactic 07 ile yörünge altı araştırma uçuşu gerçekleştirdi.
Bununla birlikte Artemis imzasını doğrudan Türkiye’nin Ay’a astronot göndereceği veya belirli bir Artemis görevine katılacağı şeklinde yorumlamak için henüz erken. Bundan sonraki kritik aşama, Türkiye’nin bu çerçeveyi hangi bilimsel, teknolojik veya uzay sistemi projeleriyle somutlaştıracağı olacak.
